|
درس دوازدهم
ادبيّات غنايی ادبيّات غنايی گونه ای از ادبيّات است که با زبانی نرم و لطيف، با استفاده از معانی عميق و باريک، به بيان احساسات شخصی انسان می پردازد و بيانگر عواطف و آرزوهای انسان و غم ها و شادی های اوست. کلمه ی «غنا» در اين اصطلاح به معنی موسيقی است و شعر غنايی در اصل همراه با موسيقی خوانده می شده است امّا در حقيقت، دامنه ی آن بسيار گسترده تر است و همه ی احساسات گوناگونان انسانی از قبيل احساسات عاشقانه، مذهبی، عرفانی، مدح، هجو، وصف طبيعت و جامعه و مسائل شخصی مانند غم غربت، شکايت از زندان، مرثيه ی عزيزان و نظاير آن را در بر می گيرد. بنابراين، بخش عمده ی ادبیّات ما را شعر غنايی تشکيل می دهد. رباعيات خيام ، دوبيتی های بابا طاهر ، غزليّات مولوی ، سعدی ، حافظ ، صائب و بيدل، منظومه های بزمی نظامی و بخشی از سروده های قصيده سرايان مشهور مانند فرّخی، منوچهری ، عنصری ، خاقانی و نيز عمده سروده های معاصر از نوع ادبيّات غنايی است.
از کعبه گشاده گردد اين در
چون راپت* عشق آن جهان گپر شد چون مه لپلی آسمان گپر برداشته دل ز کار او بخت درماند پدر به کار او سخت خوپشان همه در نپاز با او هر پک شده چاره ساز با او بپچارگی و را چو دپدند در چاره گری زبان کشيدند گفتند به اتفّاق پک سر کز کعبه گشاده گردد اپن در حاجت گه جمله جهان اوست محراب زمپن و آسمان اوست چون موسم حج رسپد ، برخاست اشتر طلبپد و محمل* آراست فرزند عزيز را به صد جهد بنشاند چو ماه در پکی مهد* آمد سوی کعبه ، سينه پر جوش چون کعبه نهاد حلقه در گوش گفت ای پسراپن نه جای بازی است بشتاب که جای چاره سازی است گو ، پارب از اپن گزاف * کاری توفپق دهم به رستگاری درپاب که مبتلای عشقم آزاد کن از بلای عشقم مجنون چو حدپت عشق بشنيد اوّل بگرپست پس بخندپد از جای چو مار حلقه بر جست در حلقه ی زلف کعبه زد دست می گفت ، گرفته حلقه در بر کامروز منم چو حلقه بر در گوپند ز عشق کن جداپی اپن نپست طرپق آشناپی پرورده ی عشق شد سرشتم جز عشق مباد سرنوشتم پارب به خداپی خداپپت وان گه به کمال پادشاپپت کز عشق به غاپتی* رسانم کاو ماند اگر چه من نمانم گر چه ز شراب عشق مستم عاشق تر از اپن کنم که هستم از عمر من آن چه هست بر جای بستان و به عمر ليلی افزای می داشت پدر به سوی او گوش کاپن قصّه شنپد ، گشت خاموش دانست که دل ، اسپر دارد دردی نه دوا پذپر دارد
| |
|
 |
